بند اظهارنظر
15. گزارش حسابرس بايد حاوي نظر صريح حسابرس در اين باره باشد كه آيا صورتهاي مالي، از تمام جنبههاي با اهميت، طبـق استانداردهاي حسابداري، بهنحـو مطلوب ارائـه شده است يا خير.
16. عبارت ” ... از تمام جنبههاي با اهميت ...“ كه براي اظهارنظر استفاده ميشود، حاكي از اين است كه حسابرس، تنها به موضوعاتي توجه دارد كه از لحاظ صورتهاي مالي، با اهميت است.
17. مبنا و معيار حسابرس براي سنجش مطلوبيت ارائه صورتهاي مالي، استانداردهاي حسابداري است. بهمنظور آگاه كردن استفادهكنندگان از اين امر، اظهارنظر حسابرس بايد حاوي عبارت ” ... طبق استانداردهاي حسابداري ... “ باشد. در مواردي كه گزارشگري درباره صورتهاي مالي براي استفاده برون مرزي است، اشاره به استانداردهاي حسابداري مبناي تهيه صورتهاي مالي در گزارش حسابرس با استفاده از عبارت ” ... طبق استانداردهاي حسابداري ايران ...“ صورت ميگيرد.
تاريخ گزارش
18. گزارش حسابرس بايد به تاريخ پايان عمليات اجرايي حسابرسي، تاريخگذاري شود. تاريخگذاري به استفادهكنندگان از گزارش اين آگاهي را ميدهد كه حسابرس، آثار رويدادها و معاملاتي را كه تا آن تاريخ رخ داده و وي از آن با خبر شده، بر صورتهاي مالي و گزارش خود مورد توجه قرار داده است. مواردي كه از تاريخگذاري دوگانه استفاده ميشود، در بند 11 بخش 56 ” رويدادهاي پس از تاريخ ترازنامه“ ارائه شده است.
19. از آنجا كه مسئوليت حسابرس، ارائه گزارش نسبت به صورتهاي مالياست، تاريخ گزارش حسابرس نبايد پيش از تاريخي باشد كه صورتهاي مالي توسط مديريت، امضـا يا تاييـد ميشود.
نام و امضاي حسابرس
20. گزارش بايد به نام حسابرس منتخب، حسب مورد مؤسسه حسابرسي يا شخص حقيقي امضا شود. گزارش حسابرس با درج نام و مهر مؤسسه حسابرسي، توسط حداقل يكي از شركا امضا ميشود، چون مسئوليت حسابرسي بهعهده مؤسسه است.
نشاني حسابرس
21. نشاني حسابرس بايد در گزارش وي، غالبا در سربرگ مربوط، درج شود.
گزارش حسابرس - مقبول
22. نظر مقبول بايد در مواردي اظهار شود كه حسابرس به اين نتيجه برسد صورتهاي مالي، از تمام جنبههاي با اهميت، طبق استانداردهاي حسابداري بهنحو مطلوب ارائه شده است. نظر مقبول همچنين بهطور ضمني بيانگر آن است كه هرگونه تغيير در اصول و رويههاي مبتنيبر استانداردهاي حسابداري و آثار آنها، بهنحوي مناسب تعيين و در صورتهاي مالي درج و يا افشا شده است.
23. نمونهاي از يك گزارش كامل حسابرس، حاوي نظر مقبول كه براساس اين استاندارد تهيه شده به شرح زير است :
گزارش حسابرس مستقل
به مجمع عمومي عادي صاحبان سهام شركت ...
"بند مقدمه"
ترازنامه شركت ... در تاريخ 29 اسفندماه 1 × 13 و صورتهاي سود و زيان، سود و زيان جامع و جريان وجوه نقد آن براي سال مالي منتهي به تاريخ مزبور، همراه با يادداشتهاي توضيحي يك تا ... پيوست، مورد حسابرسي اين مؤسسه قرار گرفته است. مسئوليت صورتهاي مالي با هيئت مديره شركت و مسئوليت اين مؤسسه، اظهارنظر نسبت به صورتهاي مالي مزبور براساس حسابرسي انجام شده، است.
"بند دامنه رسیدگی"
حسابرسي اين مؤسسه براساس استانداردهاي حسابرسي انجام شده است. استانداردهاي مزبور ايجاب ميكند كه اين مؤسسه، حسابرسي را چنان برنامهريزي و اجرا كند كه از نبود تحريفي با اهميت در صورتهاي مالي، اطميناني معقول بدست آيد. حسابرسي از جمله شامل رسيدگي نمونهاي به شواهد پشتوانه مبالغ و اطلاعات مندرج در صورتهاي مالي است. حسابرسي همچنين، شامل ارزيابي اصول و رويههاي حسابداري استفاده شده و براوردهاي عمده به عمل آمده توسط هيئت مديره و ارزيابي كليت ارائه صورتهاي مالي است. اين مؤسسه اعتقاد دارد كه حسابرسي انجام شده مبنايي معقول براي اظهارنظر فراهم ميكند.
"بند اظهارنظر"
به نظراين مؤسسه، صورتهاي مالي ياد شده در بالا، وضعيت مالي شركت ... در تاريخ 29 اسفندماه 1 × 13 و نتايج عمليات و جريان وجوهنقدآن را براي سالماليمنتهي به تاريخ مزبور،
از تمام جنبههاي با اهميت، طبق استانداردهاي حسابداري، بهنحو مطلوب نشان ميدهد.
23 خرداد ماه 2 × 13 ؤسسه حسابرسي ...
گزارشهاي تعديل شده
24. گزارش حسابرس در موارد زير تعديل ميشود :
موضوعاتي كه بر اظهارنظر حسابرس اثر ندارد :
تاكيد بر مطلب خاص
موضوعاتي كه بر اظهارنظر حسابرس اثر دارد. اين موضوعات به يكي از نظرهاي غير از مقبول به شرح زير ميانجامد :
الف. نظر مشروط .
ب . عدم اظهارنظر.
پ . نظر مردود.
يكنواختي در شكل و جملهبندي هريك از انواع گزارشهاي تعديل شده، قابليت درك اينگونه گزارشها را براي استفادهكنندگان افزايش ميدهد. بنابراين، عبارات پيشنهادي براي اظهارنظر مقبول و همچنين، نمونههايي از عبارات تعديلي براي استفاده در گزارشهاي تعديل شده، در اين استاندارد ارائه شده است.
موضوعاتي كه بر اظهارنظر حسابرس اثر ندارد
25. در برخي شرايط، گزارش حسابرس ممكن است با افزودن يك بند تاكيد بر مطلب خاص براي برجسته كردن موضوعي مؤثر بر صورتهاي مالي كه در يك يادداشت توضيحي صورتهاي مالي به تفصيل افشا شده است، تعديل شود. اين بند بعد از بند اظهارنظر ميآيد و بر اظهارنظر حسابرس اثر ندارد.
26. حسابرس بايد بهمنظور برجسته كردن يك موضوع با اهميت درباره مشكل تداوم فعاليت، گزارش خود را با افزودن يك بند تاكيد بر مطلب خاص تعديل كند.
27. در صورت وجود ابهامي با اهميت (غير از مشكل تداوم فعاليت) كه رفع آن به رويدادهاي آتي بستگي دارد و ممكن است صورتهاي مالي را تحت تاثير قرار دهد، حسابرس بايد تعديل گزارش خود را با افزودن يك بند تاكيد بر مطلب خاص، مورد توجه قرار دهد. ابهام عبارت از موضوعي است كه نتيجه آن به اقدامات يا رويدادهاي آتي خارج از كنترل مستقيم واحد مورد رسيدگي بستگي دارد اما ممكن است بر صورتهاي مالي، اثر گذارد.
28. نمونهاي از بند تاكيد بر مطلب خاص در گزارش حسابرس در مورد ابهام با اهميت به شرح زير است :
” به نظراين مؤسسه، ... (بقيه عبارات همانند بند اظهارنظر ارائه شده در بند 23 بالا).
اين مؤسسه نظر مجمع عمومي را به يادداشت توضيحي ... جلب ميكند. دعوايي به خواسته خسارت ناشي از تخطي از برخي حقوق مربوط به امتياز ساخت و ضرر و زيان، در حال حاضر در دادگاه بر عليه شركت مطرح ميباشد. شركت نيز دادخواست متقابل داده و اقدامات قضايي در جريان است. پيامد نهايي دعاوي مطروحه در حال حاضر قابل پيش بيني نيست. از اينرو، هيچ گونه ذخيرهاي بابت بدهيهاي احتمالي ناشي از اين دعاوي نيز در صورتهاي مالي منظور نشده است.
(نمونهاي از بند تاكيد بر مطلب خاص درارتباط با تداوم فعاليت در بند 32 بخش 57 ” تداوم فعاليت “ درج شده است.)
29. افزودن يك بند براي تاكيد بر مشكل تداوم فعاليت يا ابهامي با اهميت، معمولا براي ايفاي مسئوليتهاي گزارشگري حسابرس درباره اين موضوعات كافي است. اما، در موارد حاد، مانند وجود ابهام اساسي* يا وجود موارد متعدد ابهام با اهميت كه آثار احتمالي آن در مجموع نسبت به صورتهاي مالي، اساسي باشد، حسابرس بجاي افزودن بند تاكيد بر مطلب خاص، طبق بند 33 زير عمل ميكند .
30. علاوهبر استفاده از بند تاكيد بر مطلب خاص درباره موضوعاتي كه بر صورتهاي مالي اثر دارد، حسابرس ممكن است بهمنظور گزارش درباره موضوعات غير مؤثر بر صورتهاي مالي نيز گزارش خود را با استفاده از بند تاكيد بر مطلب خاص، بعد از بند اظهارنظر، تعديل كند. براي نمونه، چنانچه اصلاح ساير اطلاعات مندرج در مدارك همراه صورتهاي مالي حسابرسي شده، با در نظر گرفتن اهميت موضوع، ضرورت داشته باشد و واحد مورد رسيدگي از اين اصلاح خودداري كند، حسابرس ممكن است موضوع را با افزودن يك بند تاكيد بر مطلب خاص در گزارش خود تشريح كند. همچنين، در مواردي كه مسئوليتهاي گزارشگري قانوني بيشتري وجود دارد نيز بند تاكيد بر مطلب خاص مورد استفاده قرار ميگيرد.
موضوعاتي كه بر اظهارنظر حسابرس اثر دارد
31. حسابرس در مواردي كه هريك از شرايط زير وجود دارد و بنا به قضاوت وي، اثر آن بر صورتهاي مالي با اهميت است يا بتواند با اهميت باشد، نظري غير از نظر مقبول اظهار ميكند:
الف- محدوديت در دامنه رسيدگي.
ب - ابهام اساسي.
پ - عدم توافق با مديريت درباره انطباق رويههاي حسابداري انتخاب شده با استانداردهاي حسابداري، شيوههاي بكارگيري آنها و يا كفايت افشاي اطلاعات در صورتهاي مالي.
32.نظر مشروط بايد هنگامي اظهار شود كه حسابرس نتيجهگيري ميكند نظر مقبول نميتواند اظهار شود، اما اثر هرگونه عدم توافق با مديريت يا محدوديت در دامنه رسيدگي چنان با اهميت و فراگير (اساسي) نيست كه مستلزم اظهارنظر مردود يا عدم اظهارنظر شود. نظر مشروط بايد با عبارت " بهاستثناي " آثار موضوع مورد شرط ، اظهار شود.
33. عدم اظهارنظر بايد هنگامي ارائه شود كه اثر احتمالي محدوديت در دامنه رسيدگي يا ابهام چنان با اهميت و فراگير (اساسي) باشد كه حسابرس نتواند نسبت به صورتهاي مالي اظهارنظر كند.
34. نظر مردود بايد هنگامي ارائه شود كه اثر عدم توافق بر صورتهاي مالي چنان با اهميت و فراگير (اساسي) است كه حسابرس به اين نتيجه برسد كه گزارش مشروط براي افشاي ماهيت گمراهكننده يا ناقص صورتهاي مالي، كافي نيست.
35. در مواردي كه حسابرس نظري غير از مقبول اظهار ميكند بايد تمام دلايل اصلي را به روشني در گزارش خود توصيف و در صورت امكان، آثار مالي مربوط را بر صورتهاي مالي بيان كند. اينگونه اطلاعات در بند يا بندهاي جداگانه و پيش از بند اظهارنظر ارائه ميشود و ميتواند به يادداشت توضيحي صورتهاي مالي كه موضوع را بهتفصيل شرح داده است نيز عطف داشته باشد.
شرايطي كه ممكن است به نظري غير از نظر مقبول منجر شود
محدوديت در دامنـه رسيدگي
36. محدوديت در دامنه رسيدگي هنگامي ايجاد ميشود كه حسابرس نتواند از طريق اعمال روشهاي حسابرسي لازم به شواهد كافي و قابل قبولي براي اظهارنظر دست يابد. اين محدوديت ممكن است توسط صاحبكار تحميل شود يا وضعيتهاي موجود آن را ايجاد كند.
37. محدوديت در دامنه رسيدگي گاه توسط صاحبكار تحميل ميشود؛ براي مثال، هنگامي كه صاحبكار حسابرس را از اجراي روشهاي حسابرسي لازم (از قبيل نظارت بر شمارش موجوديها يا ارسال درخواست تاييديه) باز دارد. چنانچه صاحبكار از طريق قرارداد پيشنهادي، چنان محدوديتي در دامنه رسيدگي ايجاد كند كه بهاعتقاد حسابرس، ارائه عدم اظهارنظر را ضروري سازد، حسابرس بايد از پذيرش كار حسابرسي خودداري كند،
مگر بنابه ضرورت قانون.
38. محدوديت در دامنه رسيدگي ممكن است بهعلت وضعيتهاي موجود، بر حسابرس تحميل شود (براي مثال، انتخاب حسابرس در زماني صورت گيرد كه وي نتواند بر شمارش موجوديهاي مواد و كالاي صاحبكار نظارت كند). در مواردي كه بهاعتقاد حسابرس سوابق حسابداري واحد مورد رسيدگي ناقص باشد يا اجراي روشهاي حسابرسي لازم توسط حسابرس امكانپذير نباشد نيز ممكن است محدوديت در دامنه رسيدگي ايجاد شود. در چنين وضعيتهايي، حسابرس بهمنظور گرداوري شواهد مناسب و كافي به عنوان پشتوانه نظر مقبول، روشهاي حسابرسي جايگزين و مربوط را اجرا ميكند.
39. در موارديكه وجود محدوديت در دامنه رسيدگي مستلزم اظهارنظر مشروط يا عدم اظهارنظر است، گزارش حسابرس بايد محدوديت را به نحو مناسب توصيف كند.
40. نمونههايي از اين موضوعات به شرح زير است :
محدوديت در دامنه رسيدگي ـ اظهارنظر مشروط
- " ترازنامه شركت ... (بقيه عبارات همانند بند مقدمه ارائه شده در بند 23 بالا).
- به استثناي محدوديت مندرج در بند زير، حسابرسي اين مؤسسه براساس ... (بقيه عبارات همانند بند دامنه رسيدگي ارائه شده در بند 23 بالا).
- (بند توضيحي مربوط)
- بهنظر اين مؤسسه، به استثناي آثار تعديلات احتمالي كه در صورت نبود محدوديت مندرج در بند بالا ضرورت مييافت، صورتهاي مالي ياد شده در بالا ... (بقيه عبارات همانند بند اظهارنظر ارائه شده در بند 23 بالا). “
محدوديت در دامنه رسيدگي ـ عدم اظهارنظر
- ترازنامه شركت ... (بقيه عبارات همانند بند مقدمه ارائه شده در بند 23 بالا).
- به استثناي محدوديت مندرج در بند زير، حسابرسي اين مؤسسه براساس ... (بقيه عبارات همانند بند دامنه رسيدگي ارائه شده در بند 23 بالا).
- (بند توضيحي مربوط)
- به دليل وجود محدوديت اساسي در دامنه رسيدگي اين مؤسسه به شرح بند بالا كه مانع از دستيابي به شواهد كافي و قابل قبول گرديده است، اظهارنظر نسبت به صورتهاي مالي ياد شده در بالا براي اين مؤسسه امكانپذير نيست.
ابهام اساسي
41. در موارد وجود ابهام اساسي، حسابرس بايد صرف نظر از افشا يا عدم افشاي موضوع، نسبت به صورتهاي مالي عدم اظهارنظر ارائه كند.
42. نمونهاي از اين موضوع به شرح زير است:
- ترازنامه شركت ... (بقيه عبارات همانند بند مقدمه ارائه شده در بند 23 بالا).
- حسابرسي اين مؤسسه براساس ... (بقيه عبارات همانند بند دامنه رسيدگي ارائه شده در بند 23 بالا).
- (بند توضيحي مربوط)
- به دليل نامشخص بودن پيامدهاي ناشي از رفع ابهام اساسي مندرج در بند بالا و درنتيجه، عدم امكان تعيين آثار آن بر صورتهاي مالي، اظهارنظر نسبت به صورتهاي مالي ياد شده در بالا براي اين مؤسسه امكانپذير نيست.
عدم توافق با مديريت
43. حسابرس ممكن است درباره موضوعاتي مانند انطباق رويههاي حسابداري انتخاب شده
با استانداردهاي حسابداري، شيوههاي بكارگيري آنها و يا كفايت افشاي اطلاعات در صورتهاي مالي با مديريت توافق نداشته باشد. چنانچه اينگونه موارد عدم توافق نسبت به صورتهاي مالي با اهميت يا اساسي است، حسابرس بايد حسب مورد نظر مشروط يا مردود اظهار كند.
44. نمونههايي از اين موضوعات به شرح زير است :
عدم توافق با مديريت - اظهارنظر مشروط
- ” ترازنامه شركت ... (بقيه عبارات همانند بند مقدمه ارائه شده در بند 23 بالا).
- حسابرسي اين مؤسسه براساس ... (بقيه عبارات همانند بند دامنه رسيدگي ارائه شده در بند 23 بالا).
- (بند توضيحي مربوط)
- به نظر اين مؤسسه، به استثناي آثار مورد مندرج در بند بالا، صورتهاي مالي ...
(بقيه عبارات همانند بند اظهار نظر ارائه شده در بند 23 بالا).
عدم توافق با مديريت - اظهارنظر مردود
- ” ترازنامه شركت ... (بقيه عبارات همانند بند مقدمه ارائه شده در بند 23 بالا).
- حسابرسي اين مؤسسه براساس ... (بقيه عبارات همانند بند دامنه رسيدگي ارائه شده در بند 23 بالا).
- (بند توضيحي مربوط)
- به نظراين مؤسسه، به دليل آثار اساسي مورد مندرج در بند بالا، صورتهاي مالي ياد شده در بالا، وضعيت مالي شركت ... در تاريخ 29 اسفند 1 ×13 و نتايج عمليات و جريان وجوه نقد آن را براي سال مالي منتهي به تاريخ مزبور، طبق استانداردهاي حسابداري، بهنحو مطلوب نشان نميدهد.
اظهارنظر متفاوت
45. در شرايط خاص، چنانچه اهميت آثار موارد عدم توافق با مديريت، محدوديت در دامنه رسيدگي و ابهام اساسي بر هريك از صورتهاي مالي متفاوت باشد، ممكن است اظهارنظر متفاوت نسبت به هريك از صورتهاي مالي ضرورت يابد.
تاريخ اجرا
46. اين استاندارد براي حسابرسي صورتهاي مالي كه دوره مالي آنها از تاريخ اول فروردين 1384
يا بعد از آن شروع ميشود لازمالاجراست.
جهت کسب اطلاعات بیشتر با ثبت شرکت ارشیا تماس حاصل فرمایید
موضوع : مقالات