به پرتال ثبت شرکت ارشیا خوش آمدید امروز : یکشنبه ، 7 خرداد 1396
جستجو در سایت

پلمپ دفاتر 1396

ثبت شرکت با مسئولیت محدود :
ثبت و تغییرات شرکتهای تعاونی :
آخرین مقالات
کلمات کلیدی

ثبت شرکت

قضاوت حرفه ای در حسابرسی

هدیه ویژه را از ما بخواهید
ثبت شرکت – تغییرات – ارائه صورتجلسات –پلمپ دفاتر – کد اقتصادی –حسابداری – ثبت محدود

 

قضاوت حرفه ای در حسابرسی

 

چکيده
قضاوت حرفه ای يکی از عناصر اصلی حسابرسی است . حسابرسان هم درباره استفاده درست و  به جای تهيه کنندگان گزارش های مالی از استانداردهای حسابداری و هم در مورد چگونگی انجام کار حسابرسی بايد پيوسته از قضاوت حرفه ای خود استفاده کنند . برای آن که قضاوت حسابرسان به درستی انجام شود و اين واژه مفهوم بی قيدی حسابرسان يا نامحدود بودن اختيارات آن ها در کار حسابرسی تلقی نشود ، لازم است ضمن کوشش برای شناخت مفهوم آن ، عوامل موثر بر قضاوت حرفه ای شناسايی شود تا روشن شود که چگونه اشخاصی شايستگی قضاوت حرفه ای دارند و کدام عوامل محيطی بر قضاوت حرفه ای آن اشخاص اثرگذار است
يافته های تحقيق نشان می دهد که دانش ، تجربه ، درستکاری ، استقلال ، پای بندی به مبانی اخلاقی ، ترديد حرفه ای و استقلال ميدانی مهمترين ويژگی های شخصی و نظارت حرفه ای بر کار حسابرسان ، وجود شرايطی که حسابرسان خود را ملزم به پاسخگويی نسبت به قضاوت های حرفه ای انجام شده بدانند ، وجود برنامه ها و چک ليست های حسابرسی و غيرقابل تفسير بودن استانداردهای حسابداری و حسابرسی مهمترين عوامل محيطی موثر بر قضاوت حرفه ای در حسابرسی است .

 

کليد واژه ها: حسابرسی ، قضاوت حرفه ای ، ويژگی های شخصی ، عوامل محيطی

 

 

 


مقدمه
      معاملات و رويدادهای اقتصادي ، از راه گرداوري شواهد به وسيله حسابداران مستند و در 
حساب ها ثبت می شود . نتيجه معاملات و رويدادهای اقتصادی از حساب ها استخراج شده و در چارچوب گزارش هاي مالي در اختيار اشخاص ذي نفع قرار مي گيرد . اطلاعات  جهت دار ، گمراه كننده ، نامربوط يا ناقص می تواند موجب تصميم گيری نادرست شود . پيچيدگي موضوعات اقتصادي و فرايند تبديل آن ها به اطلاعات نيز موجب امكان بروز اشتباه در پردازش اطلاعات شده و به اين ترتيب استفاده كنندگان از گزارش ها را  در تشخيص كيفيت گزارش هاي ارائه شده دچار مشكل مي كند . از طرف ديگر تضاد منافع بين تهيه كنندگان صورتهاي مالي و استفاده كنندگان از آن ها موجب نگراني استفاده كنندگان مي شود . عدم دسترسي مستقيم استفاده كنندگان و فاصله آن ها از توليد كنندگان اطلاعات موجب مي شود استفاده كنندگان از گزارش هاي مالي نسبت به آن ها دچار ابهام و ترديد باشند . حسابرسي براساس نيازهاي فوق شكل گرفته و وسيله اي براي رفع ترديد و ابهام گزارش هاي مالي به وسيله تاييد كيفيت آن ها است
حسابرسان علاوه بر مسووليتي كه در مقابل صاحبكاران دارند ، مسووليت مهمتري دارند كه مسووليت اجتماعي آنان است . حسابرسان بايد هنگام رسيدگي و گزارشگري , خود را در مقابل همه اشخاصي كه به هر دليل از گزارش هاي مالي واحدهاي اقتصادي استفاده مي كنند ، مسوول بدانند تا 
آنان با اتكا به تاييد گزارش های مالي به وسيله حسابرسان , تصميمات اقتصادي مناسب اتخاذ كنند و
اين در برخی موارد بر خلاف خواسته هاي صاحبكاران است . اما استفاده كننده اصلي گزارش حسابرسي اشخاص ذي نفعي هستند كه جزو صاحبكاران نيستند و براي بررسي و حصول اطمينان از قابل اتكا بودن صورتهاي مالي امكان دسترسي به اطلاعات و شواهد پشتوانه صورتهاي مالي را ندارند . اين عوامل باعث مي شود كه كيفيت قضاوت حرفه اي يعني ستون  اصلي حسابرسي نقش بااهميتي در جامعه اقتصادي ايفا كند . از طرف ديگر حسابرسان شاغل فعلي در ايران از نظر دانش و شناخت در طيف وسيعي قرار مي گيرند و برخي از آن ها با مفاهيم جديد حسابرسي آشنايي ندارند . به همين دليل از واژه قضاوت حرفه اي كه هم در ادبيات حرفه اي و هم در استانداردهاي حسابرسي مرجع قابل توجهي براي تشخيص حسابرسان است ، برداشت هاي مختلفي مي كنند .

 

 

 


مباني نظري

 

 

قضاوت حرفه ای
 Judgment) و حرفه ای ( معادل Professional ) قضاوت حرفه ای از دو کلمه قضاوت ( معادل تشکيل شده است . معنای قضاوت در بحث ما   "حکم کردن در مساله ایقضاوت حرفه ای از دو کلمه قضاوت ( معادل " (معين ، 1376) ، " اظهار نظر معقول يا اتخاذ تصميم های عاقلانه " (آکسفورد ، 1994 ) و " فتوا " (آريانپور کاشانی ، 1381 ) است .  حرفه نيز که در معنای عام پيشه و کاری است که شخص به طور تمام وقت به آن اشتغال دارد ، معنای والاتری نيز دارد ، به گونه ای که در فرهنگ اصطلاحات حسابداری سجادی نژاد – اکبری ( 1385 ) بر اساس تعريف انجمن حسابداران انگلستان به  " شغلی که اشتغال به آن عمدتا مستلزم به کار گرفتن توانايي های فکری به دست آمده از تحصيلات و تجارب نسبتا طولانی باشد " گفته می شود . بنابراين اگرچه معنای عام " حرفه ای " کسی است که کاری را پيشه تمام وقت خود قرار دهد ، " حرفه ای " معنای خاصی نيز دارد و به شخصی گفته می شود که " تجربه گرانقدر و استاندارد های حرفه ای بالا دارد " (, 1981 Procter , P .) .
قضاوت حرفه ای بايد از روی دليل باشد و کسی مجاز به انجام آن است که قادر به دستيابی به دليل های لازم برای حکم خود باشد و شرط صدور فتوا ، مجتهد بودن است که نياز به دانش ، توان استدلال و پرهيزگاری دارد . با توجه به مراتب بالا تعريف زير مورد نظر اين تحقيق است :
"قضاوت حرفه ای در حسابرسی به معنای اظهار نظر معقول و حکم کردن مستدل درباره موضوعات حسابداری و حسابرسی به وسيله شخصی است که هم تحصيلات و تجربه ارزشمندی دارد و هم ويژگي های لازم برای اظهار نظر های بي طرفانه را دارا است ."

 

 

جايگاه قضاوت حرفه ای در حسابرسی
قضاوت حرفه ای در حسابرسی به کارگيری دانش مربوط و تجربه در محدوده ای است که به وسيله استانداردهای حسابداری و حسابرسی و آيين رفتار حرفه ای تعيين شده , تا زمانی که می توان بين اقدام های جايگزين , يکی را انتخاب کرد , تصميم مناسبی گرفته شود .
حسابرسی حرفه اي است که شباهت زيادي به قضاوت در دادگاه ها دارد . هم قاضي و هم حسابرس با ادعاهايي مواجه هستند ، شواهد پشتوانه ادعا را جمع آوري و ارزيابي مي کنند و نهايتاً براساس معيارهايي که در اختيار آن ها قرار داده شده نظر مي دهند و قضاوت مي کنند . هر دوي آن ها در اظهار نظر و قضاوت خود بايد انصاف را رعايت کنند &  H . A .Sharaf   Mautz  R . K .)                         1961) . رويکرد استانداردی برای اعمال قضاوت حرفه ای وجود ندارد , اما اعمال قضاوت حرفه ای درست در انجام وظيفه يک حسابرس , عامل برجسته ای است و افزايش مهارت در قضاوت برای حسابرسان اساسی است .
      انجمن حسابداران خبره کانادا (1995 , مقدمه) بيان مي کند :
        "قضاوت حرفه اي گوهر اصلي حسابرسي است . ارزشي که با حسابرسي صورتهاي مالي  ايجاد مي شود ، ناشي از قضاوت حسابرس و در کل ناشي از مجموعه قضاوت هاي حرفه اي است که در چارچوب استانداردهاي حسابداري و حسابرسي انجام مي شود ."
انجمن حسابداران خبره کانادا (1995 , صفحه 5) همچنين اظهار داشته که گروه تحقيق انجمن درباره قضاوت حرفه اي در گزارشگري مالي در گزارش خود که در سال 1966 منتشر کرده تعريفي براي قضاوت حرفه اي در گزارشگري مالي ارائه کرده که مي تواند به همان شکل در مورد قضاوت حرفه اي در حسابرسي به کار رود :
        "فرايند دستيابي به يک تصميم درباره يک موضوع مربوط به گزارشگري مالي ، در صورتي که تحليلي ، مبتني بر تجربه و دانش - شامل دانش نسبت به محدوديت هاي شخصي و اطلاع از استانداردهاي مربوط - بي طرفانه ، محتاطانه و همراه با امانتداري و درک مسووليت نسبت به افرادي باشد که از عواقب آن تصميم اثر مي پذيرند ، قضاوت حرفه اي خوانده مي شود . اين گونه قضاوت حرفه اي در شرايط پيچيده ، نامشخص و در حال تغيير مداوم ، به خصوص در جايي که استانداردها کامل نيستند ، بيشترين ارزش را دارد . براي قضاوت حرفه اي بايد با افراد دانا مشورت کرد ، عواقب بالقوه تصميم را در نظر داشت و فرايندهاي تحليلي را که منجر به تصميم مي شود مستند کرد . "
حسابرس در تمام مراحل از شروع تا پايان يک کار حسابرسي شامل پذيرش کار ، برنامه ريزي   ، گرداوري و ارزيابي شواهد و گزارشگري ، با قضاوت حرفه اي مواجه است . حسابرس در موارد زير بايد قضاوت حرفه اي انجام دهد :
  1 - در استفاده از استانداردهاي حسابرسي  
  2- در تعيين اهميت ، خطر حسابرسي و کسب شواهد حسابرسي 
  3 - در ارزيابي اصول حسابداري و براورد هاي عمده مديريت 
  4 - در تعيين اين که آيا صورتهاي مالي عاري از تحريف با اهميت است 
  5 - در تعيين اين که آيا صورتهاي مالي طبق استانداردهاي حسابداري يا مباني حسابداري    
       مناسب ديگر که افشا شده تهيه شده است 
  6 - در ارائه اظهار نظر در مورد اين که آيا صورتهاي مالي وضعيت مالي و نتايج عمليات را 
       به نحو مطلوب نشان مي دهد .
استانداردهاي حرفه اي معمولاً در يک محدوده خاص ، شرايط عمومي را در نظر 
مي گيرند . احتمال اين که يک کتاب مقررات بتواند کاملاً جامع باشد و همه پيچيدگی های حسابداری و حسابرسی امروز را پوشش دهد , وجود ندارد . انتظار می رود حسابرس براي تعيين اين که يک استاندارد حرفه اي با رويدادی مالی که مورد حسابرسي قرار مي گيرد ، قابل انطباق هست يا 
خير , قضاوت حرفه اي خود را به کار برد . اگر معامله با استاندارد مطابق يا به آن مربوط نباشد ، بايد رويکردي غير از آنچه در استاندارد شرح داده شده مورد توجه قرار گيرد . تطابق با نزديکترين استاندارد قابل استفاده نيز يک دام بالقوه است زيرا ارائه شرايط متفاوت به صورت شرايط مشابه همانقدر بد است که شرايط مشابه را متفاوت ارائه کنيم .

 

 

قضاوت حرفه ای در استانداردهای حسابرسی 
برايند قضاوت حرفه اي همه افراد شاغل در حرفه حسابرسي به صورت استانداردهاي حسابرسي تدوين و ارائه مي شود . با اين حال در جاي جاي استانداردهاي حسابرسي هم ، وقتي امکان مشخص کردن محدوده خاصي وجود ندارد ، تعيين مصداق و تطبيق آن با موضوع به قضاوت حرفه اي حسابرس موکول مي شود . هرچه قضاوت کلي حرفه ( استانداردهاي حسابداري ، استانداردهاي حسابرسي و آيين رفتار حرفه اي ) بيشتر و کاملتر باشد ، قضاوت حرفه اي شخصي حسابرسان کمتر مي شود و بالعکس . در بيشتر بخش های استانداردهای حسابرسی (کميته تدوين استانداردهای حسابرسی ، 1385) نيز راهبرد قضاوت حرفه ای حسابرس در اجرای استاندارد بيان شده است . نمونه هايی از اين موارد به شرح زير است :
بند 10 بخش 20 استانداردهاي حسابرسي ، تحت عنوان هدف و اصول کلي حسابرسي صورتهاي مالي چنين بيان مي کند :
        "حسابرسي كاري است "قضاوتي" ، به ويژه در موارد زير :
        الف ـ گرداوري شواهد حسابرسي ، براي مثال ، در تصميم گيري نسبت به نوع و ماهيت ، زمان بندي اجرا و حدود و روش هاي حسابرسي 
        ب  ـ نتيجه گيري براساس شواهد حسابرسي گرداوري شده ، براي مثال ، تشخيص معقول بودن براوردهايي كه مديريت در تهيه صورتهاي مالي اعمال كرده است . "
در بند 6 بخش 23 استانداردهاي حسابرسي تحت عنوان مستندسازي آمده است :
        "كاربرگ هاي حسابرسي بايد حاوي استدلال و نتيجه گيري درباره موضوعات عمده اي باشد كه نياز به قضاوت حسابرس دارد ." 
در بند 7 همان بخش نيز بيان شده است :
       "ميزان و حجم كاربرگ هاي حسابرسي به قضاوت حرفه اي حسابرس  بستگي دارد ."
بند 9 بخش 31 استانداردهاي حسابرسي ، تحت عنوان شناخت فعاليت واحد مورد رسيدگي بيان مي دارد
         "شناخت فعاليت ، زمينه اي را فراهم مي كند كه حسابرس با توجه به آن ، به قضاوت حرفه اي بپردازد . "
در بند 4 بخش 32 تحت عنوان اهميت در حسابرسي چنين آمده است :
         "هدف از حسابرسي صورتهاي مالي اين است كه حسابرس بتواند درباره اينكه آيا صورت هاي مزبور از تمام جنبه هاي با اهميت ، طبق استانداردهاي حسابداري تهيه شده است اظهارنظر كند . تعيين اين كه چه چيز با اهميت مي باشد ، مستلزم قضاوت حرفه اي است . "
در بند 14 بخش 50 استانداردهاي حسابرسي تحت عنوان شواهد حسابرسي آمده است :
        "حسابرس براي ارزيابي کميت و کيفيت شواهد حسابرسي و در نتيجه ، کافي و مناسب بودن آن به عنوان پشتوانه اظهارنظر حسابرسي ، از قضاوت حرفه اي استفاده مي کند ."

 

 

شناسايی عوامل موثر بر قضاوت حرفه ای در حسابرسی
هدف اصلی اين پژوهش , تعيين ويژگي های شخصی و عوامل محيطی موثر بر قضاوت حرفه ای در حسابرسی در ايران و تعيين اولويت عوامل ياد شده بوده است و برای دستيابی به اين هدف
با استفاده از روش های علمی تلاش شده است تا نتايجی که از تحقيق به دست می آيد , بتواند 
با پشتوانه نيرومند مورد استفاده تصميم گيران مرتبط با حوزه حرفه حسابرسی قرار گيرد .
عوامل مختلفی که در مطالعات کتابخانه ای بر قضاوت حرفه ای حسابرسان موثر تشخيص داده شد , همچنين عواملی که محقق بر اثر تجربه شناسايی کرده بود ، در قالب ويژگي های شخصی موثر بر قضاوت حرفه ای در حسابرسی و عوامل محيطی موثر بر قضاوت حرفه ای در حسابرسی به شرح زير طبقه بندی شد .
دسته اول - ويژگي های شخصی
ويژگي های شخصی موثر بر قضاوت حرفه ای در حسابرسی به چهار گروه اصلی به شرح زير تقسيم می شود :
گروه اول - خبرگی
گروه دوم - بی طرفی
گروه سوم - اخلاق
گروه چهارم - شخصيت فردی و اجتماعی

 

 

دسته دوم - عوامل محيطی
علاوه بر ويژگي های شخصی که بر قضاوت حرفه ای حسابرس اثر می گذارد و به همين جهت شناسايي آن ها در مورد چگونگی انتخاب , آموزش و تربيت حسابرسان اهميت به سزايي دارد , عوامل محيطی نيز بر  قضاوت حرفه ای حسابرسان موثر است . عوامل محيطی مثبت می توانند حسابرسان خنثی يا مردد را به سوی رفتار مثبت و درستکارانه متمايل کنند و حسابرسانی را که بر اساس 
ويژگي های شخصيتی و مبانی اخلاقی به درستکاری پای بندی چندانی ندارند , وادار به درستکاری کنند . بر عکس عوامل محيطی منفی موجب تشويق حسابرسان به رفتار نادرست يا خروج درستکاران از حوزه حرفه می شوند . عوامل محيطی نيز به چهار گروه اصلی به شرح زير تقسيم می شود :
گروه پنجم - شرايط بازار حسابرسی 
گروه ششم - پاسخگويی 
گروه هفتم - استانداردهای حرفه ای 
گروه هشتم - ابزارهای تصميم گيری

 

 

    
شرايط بازار حسابرسی    
حسابرسی ضمن آنکه بر پايه اخلاق , پاکدامنی و درستکاری استوار است , يک فعاليت اقتصادی است که در بازار حضور دارد و موسسات حسابرسی که در آن کار می کنند , بنگاه هايي اقتصادی هستند . چنانچه حسابرسان نتوانند حق الزحمه متناسب با سطح مورد انتظار حرفه خود را دريافت کنند , ناخودآگاه در معرض کاهش کيفيت قضاوت حرفه ای قرار می گيرند . چنانچه صاحبکاران اين توانايي را داشته باشند که به سوی حسابرسانی که بی طرفی خود را تا حدودی ناديده می گيرند يا وظايف خود را به درستی انجام نمی دهند , مراجعه کنند , با کاهش خود خواسته کيفيت قضاوت حرفه ای حسابرسان , مواجه خواهيم شد
چنانچه اطلاعات مربوط به سوابق و تجربيات موسسات حسابرسی در دسترس عموم قرار گيرد , موسساتی که سوابق و تجربيات طولانی تری دارند , برای حفظ سوابق مثبت خود هنگام قضاوت 
حرفه ای مراقبت های بيشتری را مورد نظر قرار می دهند و اين گونه موسسات در طول زمان با توجه به نقاط قوت و ضعف خود , نظام های کنترل کيفيت از جمله در مورد مواضع قضاوت حرفه ای برقرار می کنند . از طرف ديگر موسساتی که سوابق و تجربه کمتری دارند , برای گسترش حضور در بازار و تثبيت موقعيت خود و با توجه به اينکه قبل از شناسايي شدن کامل در بازار , تحت نظارت و مراقبت ارکان مختلف و از جمله استفاده کنندگان از صورتهای مالی هستند , مراقبت خود را هنگام قضاوت حرفه ای افزايش می دهند و سعی خواهند کرد تا با مشارکت با افراد مجرب يا مشاوره با چنين افرادی , قضاوت حرفه ای خود را ارتقا دهند تا موجب استواری آنان در بازار شود .
انتشار اطلاعات مربوط به درآمد سالانه موسسات , موجب مشخص شدن حجم کار موسسات می شود . موسسات بزرگتر برای حفظ موقعيت خود در بازار سعی خواهند کرد , مراقبت های لازم را برای ارتقای قضاوت حرفه ای خود به عمل آورند و موسسات کوچکتر هم تلاش خواهند کرد , به بازار نشان دهند که علی رغم کوچک بودن موسسه , قضاوت حرفه ای آنان و در نتيجه کيفيت حسابرسی آنان خدشه ناپذير است .
يکی از اصلی ترين وظايف جامعه حسابداران رسمی ايران , نظارت حرفه ای بر کار حسابرسان است . منظور از نظارت , حصول اطمينان از رعايت تمام استانداردها و ضوابط ناظر بر کار حسابرسان از سوی آنان است , به گونه ای که استفاده کنندگان از گزارشهای مالی و مقامات ناظر بر فعاليت های اقتصادی مانند سازمان بورس و اوراق بهادار و وزارت امور اقتصادی و دارايی اطمينان داشته باشند که موسسات حسابرسی تمام وظايف خود را به گونه ای شايسته به انجام می رسانند . چنانچه تفاوتی در کيفيت کار موسسات حسابرسی با کيفيت مطلوب وجود داشته باشد , استفاده کنندگان از گزارشهای مالی و مقامات دولتی بايد از چنين تفاوتی آگاه باشند تا در تصميم گيری نسبت به انتخاب حسابرسان , کيفيت کار آنان نيز مورد نظر قرار گيرد . در غير اين صورت چنانچه با هزينه های بسيار زياد , نظارت بر کار حسابرسان انجام شود ولی نتايج و آثار آن به اطلاع عموم نرسد , نظارت حرفه ای تبديل به کاری بيهوده اما هزينه بر تبديل می شود که قطعاً انجام ندادن آن بهتر از انجام دادن آن است . در صورتی که اطلاعات ناشی از نظارت حرفه ای بر کار حسابرسان در اختيار عموم قرار گيرد , حسابرسان تلاش جدی خواهند کرد تا نقايص خود را برطرف کنند , کيفيت کار خود را ارتقا بخشند و در نتيجه قضاوت حرفه ای آنان در مراحل گوناگون و از جمله در مرحله رسيدگی و گزارشگری بهبود خواهد يافت . بديهی است که رفتار عادلانه و انصاف از الزامات انجام نظارت حرفه ای است و فرضيات زير با فرض وجود آنها مطرح می شود .  
پاسخگويي
حسابرسان نيز مانند صاحب اختياران ديگر , چنانچه در معرض پاسخگويي نسبت به کارهای خود و از جمله مهمترين آن ها قضاوت حرفه ای , نباشند , دليلی برای صرف هزينه برای ارتقای قضاوت خود نخواهند کرد ولی چنانچه خود را در معرض پاسخگويي در مقابل ارکان ناظر حرفه ای يا در مقابل شکاياتی که از طرف ذی نفعان از آن ها می شود , احساس کنند , تلاش لازم را برای ارتقای کيفيت قضاوت حرفه ای خود خواهند کرد .
استانداردهای حرفه ای
ويژگی های استانداردهای حرفه ای در کشور بر قضاوت حرفه ای حسابرسان اثر می گذارد . هر چه استانداردهای حسابداری و حسابرسی روشن تر و غير قابل تفسيرتر باشد , اگرچه موجب کاهش حوزه قضاوت حرفه ای می شود , خطای قضاوت حرفه ای را نيز کاهش می دهد . بنابراين استانداردها بايد با توجه به شرايط هر کشور باز و خلاصه يا بسته و تشريحی باشد . اگر افراد شاغل در مجموعه حرفه , توانايي تفسير درست از استانداردهای پيچيده و مبهم را نداشته باشند , يا سازماندهی موسسات حسابرسی به گونه ای باشد که امکان کنترل کيفيت سطح بالا در داخل موسسات وجود نداشته باشد يا تعداد کارها و شريکان موسسات کم باشد , قابل تفسير بودن استانداردها موجب اشتباه و بعضاً سوء استفاده می شود . احکام شديد در آيين نامه انضباطی برای تخلفات و سهل انگاری ها نيز موجب می شود حسابرسان در قضاوت حرفه ای خود دقت لازم را به عمل آورند . اين زمينه بدون در نظر گرفتن الزامات اجرايي يا چگونگی اجرای اين احکام است .
ابزارهای تصميم گيری
قضاوت حرفه ای حسابرسان در مواضع و موارد مختلف در صورتی که تجربه و سوابق حسابرسی از طريق مدل های تصميم گيری يا ابزارهای ديگری مانند برنامه ها و چک ليست ها , به آنان کمک نکند , همواره در معرض خطر اشتباه قرار دارد . تجربه موسسات حسابرسی در مجموعه برنامه ها و چک ليست های آنان خلاصه می شود , برنامه های کامپيوتری به حسابرسان کمک می کند تا قضاوت خود را درباره چگونگی رسيدگی , تعيين سطح اهميت , تعيين تعداد نمونه و نظاير آن بهتر انجام دهند .

 

 

پيشينه تحقيق
از تحقيق درباره شناسايي عوامل موثر بر قضاوت حرفه ای در حسابرسی و طبقه بندی کردن آن عوامل , سابقه بسيار کمی در ادبيات حسابرسی وجود دارد که قابل توجه ترين آن تحقيقی است که انجمن حسابداران خبره کانادا CICA) ( در سال 1995 به وسيله يک گروه تحقيق انجام داده است و بيشتر بر جنبه های عملی موضوع تکيه دارد و هدف آن بحث درباره ماهيت و کارکرد قضاوت 
حرفه ای در حسابرسی عنوان شده است . براساس تحقيق يادشده پاسخگويی ، دانش فعاليت اقتصادی واحد مورد رسيدگی ، پذيرش مشتری و تداوم کار با او ، کميته های حسابرسی ، فشارهای رقابتی و استانداردهای حرفه ای به عنوان عوامل محيطی موثر بر قضاوت حرفه ای در حسابرسی و استقلال ، بی طرفی و درستکاری ، دانش ، تجربه و خبرگی ، صلاحيت حرفه ای ، سوگيری ها در قضاوت و ترديد حرفه ای به عنوان ويژگی های شخصی حسابرس شناخته شده اند (انجمن حسابداران خبره کانادا , 1995) . محققانی که در زمينه قضاوت حرفه ای پژوهش کرده اند , هر کدام يک يا چند عامل را مورد بررسی قرار داده اند و اثر آن عامل يا عوامل را بر قضاوت حرفه ای حسابرسان آزمون کرده اند . تحقيقات پيش گفته که عمده آن ها در مقالات مختلف ارائه شده و نيز مفاهيم نظری که در مورد قضاوت حرفه ای به طور کامل و قضاوت حرفه ای حسابرسان به طور خاص بحث کرده اند , مبنای يافتن عواملی شد که بر قضاوت حرفه ای حسابرسان  موثر است .
بدارد و چی (Bedard J.,&M.T.H.Chi, 1993) نتيجه گرفتند که نامتغيرهای خبرگی که در حوزه های ديگر شناسايی شده ، در حوزه حسابرسی هم صادق است . دانش عمومی حسابداری و حسابرسی ، دانش درباره صنعت خاص و تجربه از عوامل اصلی است که موجب خبرگی در حسابرسی می شود .
عبدالمحمدی و رودز (Abdolmohammadi M.J.,&J.E.Rhodes, 2004)  در تحقيق خود به اين نتيجه دست يافتند که سطح خبرگی يک حسابرس در برخورد با واحدهايی که در صنايع متفاوت کار می کنند ، متفاوت است و بنابراين تعيين سطح خبرگی حسابرسان در يک صنعت خاص معنادار است .
عبدالمحمدی و شانتيو (Abdolmohammadi M.J.,&J.Shanteau, 1991) تحقيقی برای شناسايی ويژگی های شخصی حسابرسان خبره انجام دادند و درنتيجه يافتند که دانش و تجربه به عنوان ويژگی های شناختی مهمترين ويژگی های افراد خبره است . مسووليت پذيری ، اعتماد به نفس و ارتباطات قوی ، گروه ديگری از ويژگی های خبرگان است که جزو ويژگی های سبک و ارائه هستند . خلاقيت ، ساده سازی مساله و تحليل نيز ويژگی های راهبردی خبرگان هستند .
تيبوديو و همکاران (Thibodeau,J.C.,T.S.Clausen,&D.L.Schwarzkopf,2005)  به تحقيق درباره اثر نسبی تجربه صنعت خاص و کار خاص پرداختند و يافتند که تجربه در يک صنعت خاص عامل مهمی در کار يک حسابرس است .
شلتون (Shelton W.S.,1999) در تحقيق خود به آزمون تاثير تجربه بر استفاده از اطلاعات نامربوط در قضاوت حسابرس پرداخته است . اوتاکيد می کند که حسابرسان هنگام انجام عمليات حسابرسی هم با اطلاعات مربوط و هم با اطلاعات نامربوط روبه رو می شوند و تحقيقات گذشته نشان داده که اطلاعات نامربوط اثر اطلاعات مربوط را رقيق می کند . نتايج تحقيق شلتون نشان می دهد که تجربه اثر رقيق شدگی اطلاعات را کم می کند ، بررسی کاربرگ ها به وسيله مديران و شريکان ، موسسه را از رقيق شدگی اطلاعات مصون می کند و اين که يک هدف مهم برنامه های آموزشی و ابزارهای تصميم گيری کمک به حسابرسان کم تجربه تر است تا اطلاعات غير مرتبط را مورد توجه قرار ندهند و بر اطلاعات مرتبط تمرکز کنند .
دی زورت و همکاران (DeZoort T., P.Harrison, &M.Taylor, 2006) در تحقيق خود اثرات ميزان متفاوت فشار پاسخگويی را بر قضاوت حسابرسان درباره سطح اهميت بررسی     کرده اند . نتايج اين تحقيق نشان می دهد که حسابرسانی که زير فشار پاسخگويی بالاتری بودند ، قضاوت های محافظه کارانه تری درباره سطح اهميت کردند . نتايج همچنين نشان می دهد که شدت پاسخگويی با زمان صرف شده برای کار ، اندازه توضيحات و ملاحظه عوامل کيفی اهميت رابطه مثبت دارد .
شيفر (Schafer B.,2007) تحقيقی درباره اثر مسووليت پاسخگويی در قضاوت حسابرس انجام داده به اين نتيجه رسيده که الزامات پاسخگويی موجب می شود که حسابرسان باتجربه ، تمايل عاطفی خود را به يک مشتری ناديده بگيرند .
کاشينگ و اهلاوت (Cushing B.E.,& S.S.Ahlawat, 1996) در تحقيق خود يافتند که مستند سازی دلايل و توجيهات يک تصميم موجب تلاش ، توجه ، درک و يادآوری اطلاعات مربوط بيشتری می شود و درنتيجه اثر سوگيری تاخر را در قضاوت حسابرسان کم می کند .
شوم (Shome, A., 1998) در نتيجه تحقيق خود دريافت که موضع کنترل حسابرسان به عنوان يکی از ويژگی های شخصيتی ، بر قضاوت آنان موثر است . مشخص شد که حسابرسانی که موضع کنترل درونی دارند ، جستجوی بيشتری برای کسب اطلاعات می کنند و اطلاعات ارائه شده مربوط را نيز در مقايسه با برونی ها ، مربوطتر درک می کنند . به علاوه حسابرسانی که موضع کنترل درونی دارند وقتی مخلوطی از اطلاعات مربوط و نامربوط را دريافت می کنند ، از ابزارهای تصميم گيری بيشتر استفاده می کنند .
تيلور (Taylor E.Z., 2006) در تحقيق خود به اين نتيجه رسيد که سوگيری گروه خودی بر قضاوت حسابرسان اثر دارد و ابزارهای تصميم گيری می تواند موجب کاهش اثراين سوگيری باشد
  
روش اجراي تحقيق
کسب اجماع نظرات خبرگان 
به منظور رسيدن به اجماع نظرات خبرگان برای تاييد عوامل موثر بر قضاوت حرفه ای حسابرسان در کشور با استفاده از مدل تحقيق دلفی نظرات متخصصان و صاحب نظران کسب شد . همان طور که گفته شد مدل تحقيق دلفی , کسب اجماع نظر خبرگان در يک موضوع است . در اين تحقيق که هدف آن تعيين عوامل موثر بر قضاوت حرفه ای در حسابرسی است , گروه دلفی شامل افرادی است که هم با حرفه حسابرسی آشنايي نسبتاً زيادی داشته اند و هم به دلايل گوناگون درباره موضوعات و مسايل حاکم بر حسابرسی انديشيده اند و در نتيجه در اين زمينه صاحب نظريه هستند . گروه دلفی شامل افرادی با مشخصات زير بوده است :
 1 - دانشگاهيانی که در حرفه حسابرسی نيز مشغول فعاليت هستند يا به دليل تمرکز بيشتر بر تدريس حسابرسی يا تاليف کتاب در اين باره , ذهن آنها کاملاً با موضوع حسابرسی درگير است
2 - افرادی که سال ها در حرفه حسابرسی مشغول به کار بوده اند ولی اينک در مديريت امور مالی يا مديريت کلان موسسات اقتصادی مشغول به کار هستند و در نتيجه علاوه بر داشتن پيش زمينه حسابرسی , در حال حاضر به عنوان صاحبکار , رفتار و انديشه حسابرسان و عواملی که بر حرفه آنان اثر می گذارد را به خوبی می شناسند و با آن سر و کار دارند
3 - مديران ناظر بر کار حرفه ای حسابرسی همانند اعضای شورای عالی و اعضای هيات مديره جامعه حسابداران رسمی ايران 
4 - مديران سازمان هايي که بر آن دسته از موسسات اقتصادی که از خدمات حسابرسان استفاده 
می کنند , نظارت دارند , مانند مديران سازمان بورس و اوراق بهادار و شرکت بورس اوراق بهادار تهران
5 - آن بخش از حسابرسان شريک موسسات حسابرسی يا مديران استخدامی در موسسات حسابرسی که علاوه بر انجام کار حرفه ای به دليل حضور در کار گروه های تخصصی جامعه حسابداران رسمی ايران يا انجام کارهای مطالعاتی و نوشتاری , با مفاهيم مرتبط با حسابرسی آشنايي بيشتری دارند .
به اين ترتيب فهرستی از افراد بالا که برای همکاری اعلام آمادگی کردند متشکل از 113 نفر تهيه شد  و نتايج مطالعات نظری به صورت شرح مختصری در مورد هر يک از عوامل شناخته شده ارائه شد تا تعريف عملياتی در مورد آن مفاهيم ميان آزمودنی ها يکسان شود .

 

 

پرسش نامه و سوال های تحقيق
در پرسش نامه ای که برای مدل تحقيق دلفی تهيه و برای اعضای گروه دلفی ارسال شد عواملی که بر مبنای مطالعات کتابخانه ای تهيه شده بود , همراه با سوالاتی که بنا به تجربه شخصی محقق بيشتر مرتبط با محيط ايران است و ممکن است در ساير کشورها به لحاظ شرايط ديگری که در آن محيط ها حاکم است , صادق نباشد , در قالب 28 سوال اصلی و 8 سوال فرعی , جمعاً در 36 سوال برای نظرخواهی خبرگان مطرح شد و ابتدا نظر آنان در مورد موافقت يا مخالفت با اثرگذاری   هر يک از عوامل خواسته شد و سپس شدت موافقت يا مخالفت در آنان پيوستار 1 تا 9 مورد پرسش قرار گرفت . سوال های گروه اول مربوط به خبرگی شامل 3 سوال اصلی درباره دانش ، تجربه و ترديد حرفه ای و سوال مربوط به دانش همچنين شامل 8 سوال فرعی می شد . گروه دوم مربوط به        بی طرفی و شامل استقلال و درستکاری ، گروه سوم دربرگيرنده يک سوال در مورد اخلاق ، گروه چهارم شامل عوامل مربوط به شخصيت فردی و اجتماعی شامل 3 سوال مجموعه عوامل  مربوط به ويژگی های شخصی را دربر می گرفت . شرايط بازار حسابرسی شامل 10 سوال ، پاسخگويی دربرگيرنده 4 سوال ، استانداردهای حرفه ای و ابزارهای تصميم گيری نيز به ترتيب شامل 3 و 2 سوال عوامل محيطی را پوشش می داد .

 

 

يافته های ناشی از توزيع دور اول پرسش نامه بين گروه دلفی
از 113 پرسش نامه ارسالی برای اعضای گروه دلفی , پاسخ 102 پرسش نامه در موقع تعيين شده دريافت شد . با توجه به نتايج تحليل آماری که با استفاده از آزمون دوجمله ای انجام شد ،  تنها در مورد دو عامل از 36 عامل مورد آزمون , يعنی عامل موضوع سوال های 13 و 16 فرض صفر رد نشده و بنابراين سوال های فوق در دور دوم دلفی از همه پاسخگويان مورد پرسش مجدد قرار گرفت . برای تعيين شدت موافقت و شدت مخالفت نيز از آزمون t يک نمونه ای استفاده شد و مشخص شد که تنها در مورد سوال های 13 و 16 (تغيير ادواری حسابرسان و انتشار اطلاعات مربوط به درآمد موسسات ) شدت موافقت موافقان کم است و در بقيه موارد شدت موافقت موافقان بالا است . شدت مخالفت مخالفان نيز در مورد دو عامل يادشده در بالا به صورت معناداری بيش از حد متوسط پيوستار بوده است .
برای بررسی توافق نظر پاسخ دهندگان نيز از آزمون کلموگرف – اسميرنف يک نمونه ای استفاده شد .مقادير سطح معنی داری به غير از سوال 16 حاکی از رد فرض صفر است ، يعنی در تمام سوال ها توافق نظر پاسخ دهندگان وجود دارد .

 

 

 


يافته های ناشی از توزيع دور دوم پرسش نامه بين گروه دلفی
در نظرخواهی دور دوم , نتايج آماری مجموع پاسخ های رسيده و پاسخ خود پرسش شونده در دور اول به اطلاع هر يک از پرسش شوندگان رسيد و از ايشان درخواست شد که با توجه به اطلاعات آماری ارائه شده , نظر خود را که ممکن است تاييد و اصرار بر همان نظر قبلی يا تجديد نظر در آن باشد , بيان کنند
تعداد پاسخ پرسش نامه های دور دوم به 84 رسيد و تحليل نتايج بر اساس همين تعداد پاسخ انجام شد . با توجه به اين که تعداد موافقان و مخالفان در مورد عوامل موضوع سوال های  13 و 16 در دور دوم نيز تفاوت معناداری نداشتند , نتيجه نهايي , عدم تاييد آن دو عامل در نظر گرفته شد . به اين ترتيب موثر بودن "تغيير ادواری حسابرسان" و "آزادسازی اطلاعات مربوط به درآمد موسسات حسابرسی" مورد اجماع خبرگان قرار نگرفت .
به اين ترتيب عوامل موثر بر قضاوت حرفه ای در حسابرسی در ايران بر اساس يک تحقيق علمی شناسايي شد .
جدول زير عوامل موثر بر قضاوت حرفه ای در حسابرسی را طبق مدل تحقيق دلفی بر اساس شاخصt نشان می دهد :

 

 

 

 

 

 

 


دفاتر پستی منتخب

موضوع : مقالات

تاریخ : 22-10-1393, 13:00

 

با ارسال نظرات ارزشمند خود ما را همراهی کنید

ارسال نظر


انواع صورتجلسات تغییرات شرکتها :
آخرین ارسال های انجمن ثبت شرکت ارشیا
رهگیری پرونده ثبت شرکت
دفاتر پستی منتخب

ثبت شرکت سهامی خاص :
ثبت برند :
اطلاعیه ها و اخبار
نظرسنجی
به نظر شما مناسب ترین شرکت برای شروع فعالیت اقتصادی کدام شرکت می باشد ؟
شرکت محدود
شرکت خاص
موسسه
شرکت تعاونی
قالیشویی در شهران|درب ضد سرقت|کرکره برقی|ایزوگام|کفسابی